Nông nghiệp tuần hoàn không còn là lựa chọn thử nghiệm

Chiều 7/1 tại Đồng Nai, Chi hội Nông nghiệp Tuần hoàn (NNTH) miền Nam thuộc Hội NNTH Việt Nam đã tổ chức hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025 và triển khai phương hướng nhiệm vụ năm 2026. Ông Nguyễn Hồng Lam – Uỷ viên Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Uỷ viên Ban thường trực Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội NNTH Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm chủ trì hội nghị.

Hội nghị cũng có sự tham dự của bà Dương Thị Quế – Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm; ông Nguyễn Thanh Vĩnh – Phó Chủ tịch Hội NNTH Việt Nam, Tổng Giám đốc Tập đoàn Quế Lâm; ông Dương Đức Trọng – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM; ông Nguyễn Văn Thắng – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai; Trung tướng PGS-TS Hoàng Văn Minh – Nguyên Giám đốc học viện lục quân Bộ Quốc Phòng; Thiếu tướng PGS-TS Đậu Văn Nậm – Nguyên phó chính ủy học viện Lục Quân; nhà báo Phạm Quốc Toàn – Nguyên PTC Hội nhà báo Việt Nam cùng gần 200 khách mời là lãnh đạo các phòng trực thuộc Sở NN-MT và địa phương các tỉnh, thành khu vực phía Nam, các cơ quan thông tấn báo chí và các hộ nông dân, hợp tác xã tham gia vào chuỗi giá trị liên kết Quế Lâm tại các tỉnh thành Đông Nam Bộ và ĐBSCL.

Bài toán lòng tin và tăng trưởng thực chất

Báo cáo tại hội nghị, bà Hồ Thị Tú Anh – Chi hội trưởng Chi hội NNTH miền Nam nhận định thách thức lớn nhất của nông nghiệp xanh hiện nay không nằm ở kỹ thuật hay vốn đầu tư mà là lòng tin. Đó là niềm tin của nông dân vào hiệu quả kinh tế, của người tiêu dùng vào chất lượng và sự tin cậy giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị. Theo bà Tú Anh, năm 2025 dù đối mặt với bão giá vật tư và thời tiết khắc nghiệt, đơn vị vẫn kiên định mở rộng quy mô liên kết tại khu vực phía Nam và Tây Nguyên.

Dữ liệu tổng kết cho thấy tính đến hết năm 2025, chuỗi giá trị liên kết với Tập đoàn Quế Lâm đã hiện diện tại 8 tỉnh thành gồm Đồng Nai, TP.HCM, Cần Thơ, Đồng Tháp, Cà Mau, Tây Ninh, Lâm Đồng và Gia Lai. Trong lĩnh vực trồng trọt, diện tích canh tác lúa đạt gần 133 ha với tổng sản lượng 1.500 tấn. Các nhóm cây công nghiệp và cây ăn trái cũng ghi nhận sự tăng trưởng về diện tích, lần lượt đạt 11,7 ha và 5,8 ha.

Ở khía cạnh thương mại, tổ kinh doanh phía Nam đã tiêu thụ hơn 150 tấn trái cây, gần 9 tấn thịt heo và hàng trăm kg gà hữu cơ. Điểm sáng của năm qua là sự chuyển dịch từ liên kết lỏng lẻo sang chặt chẽ, dựa trên cơ sở minh bạch lợi ích và rủi ro. Các mô hình vú sữa tại Sóc Trăng hay chuỗi lúa gạo thu mua bình quân 1.000 tấn mỗi vụ đã chứng minh được sức sống trước biến đổi khí hậu.

Định hướng cho năm 2026, Chi hội NNTH miền Nam đặt mục tiêu đưa công nghệ số vào mọi khâu của chuỗi giá trị, từ nhật ký điện tử trong sản xuất đến truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử. Đơn vị sẽ tập trung đào tạo kỹ năng số cho nông dân, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan truyền thông để lan tỏa thông tin chính xác đến vùng sâu, vùng xa.

Đánh thức tiềm năng từ hàng triệu tấn phụ phẩm

Tham luận tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Thắng – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai nhận định nông nghiệp tuần hoàn là xu thế tất yếu trước áp lực về an toàn thực phẩm và biến đổi khí hậu. Sau 4 năm hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm, tỉnh đã hình thành được nhiều chuỗi liên kết lúa, bưởi và chăn nuôi heo hữu cơ hiệu quả.

Lãnh đạo ngành nông nghiệp Đồng Nai chỉ ra tiềm năng to lớn chưa được khai thác hết từ nguồn phụ phẩm. Với tổng đàn heo khoảng 4 triệu con, gia cầm 36 triệu con và diện tích đất nông nghiệp hơn 1 triệu ha, lượng chất thải và phụ phẩm nông nghiệp thải ra mỗi năm là vô cùng lớn. Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom và xử lý tái tạo phục vụ sản xuất hiện mới chỉ đạt mức khiêm tốn. Đây là dư địa lớn để phát triển kinh tế tuần hoàn, biến chất thải thành tài nguyên phân bón.

Để giải quyết bài toán trên, ông Nguyễn Văn Thắng đề ra các giải pháp trọng tâm cho giai đoạn tới, trong đó nhấn mạnh sự chung tay của “4 nhà” (Nhà nước – Nhà nông – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp), với vai trò dẫn dắt của các tập đoàn lớn như Quế Lâm.

Về mặt chính sách, Sở cam kết hỗ trợ tối đa để các hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, xây dựng chuỗi giá trị trên các loại cây trồng lợi thế như sầu riêng, bưởi, măng cụt và rau màu. Phương thức tuyên truyền cũng sẽ được đổi mới toàn diện. Thay vì các hình thức vận động truyền thống, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, mạng xã hội như Zalo, Facebook để nông dân dễ dàng tiếp cận kỹ thuật và thị trường. Việc nhân rộng mô hình sẽ dựa trên nguyên tắc “người thật việc thật”, khuyến khích những cá nhân điển hình chia sẻ kinh nghiệm để cộng đồng cùng làm theo.

Đào tạo ‘nông dân mới’ từ môi trường quân ngũ

Một đề xuất đáng chú ý tại hội nghị đến từ Trung tướng, PGS.TS Hoàng Văn Minh – nguyên Giám đốc Học viện Lục quân. Ông bày tỏ mong muốn đưa quy trình nông nghiệp tuần hoàn và công nghệ vi sinh vào áp dụng tại Sư đoàn 5 trong năm 2026. Mục tiêu của đề xuất này không chỉ dừng lại ở việc cải thiện bữa ăn sạch cho bộ đội hay bảo vệ môi trường doanh trại, mà quan trọng hơn là công tác đào tạo nghề.

Theo Trung tướng Minh, với quân số khoảng 10.000 người, mỗi năm Sư đoàn 5 có khoảng 3.000 quân nhân xuất ngũ. Nếu được tiếp cận và thực hành nông nghiệp sạch trong thời gian tại ngũ, khi trở về địa phương, đây sẽ là lực lượng nòng cốt có kỹ năng và kiến thức để lan tỏa mô hình kinh tế xanh ra cộng đồng.

Phát biểu chỉ đạo và truyền lửa tại hội nghị, ông Nguyễn Hồng Lam – Chủ tịch Hội NNTH Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm nhấn mạnh nguyên tắc sống còn của chuỗi giá trị là trách nhiệm tập thể. Ông cho rằng trong một chuỗi liên kết, chỉ cần một khâu làm không đúng sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ thương hiệu. Do đó, các chủ thể tham gia cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, cùng nhau phát triển nông nghiệp sạch để cung cấp sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nhằm ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong hoạt động phong trào và sản xuất kinh doanh năm 2025, Hội NNTH Việt Nam và Tập đoàn Quế Lâm đã có quyết định khen thưởng cho các tập thể và cá nhân tiêu biểu của Chi hội NNTH Miền Nam. Theo đó, có 4 cá nhân đặc biệt xuất sắc và 13 cá nhân có thành tích xuất sắc trong hoạt động năm 2025.

Đồng thời tại hội nghị tổng kết, Chi hội NNTH miền Nam đã tiến hành kết nạp thêm nhiều hội viên mới.