Cồn Tiên và Tập đoàn Quế Lâm: Cơ duyên hội ngộ vì một nền nông nghiệp hữu cơ bền vững

Lãnh đạo xã Cồn Tiên rất vui mừng được đón tiếp ông Nguyễn Hồng Lam cùng đại diện lãnh đạo các ban phòng, công ty thành viên của Tập đoàn về dự cuộc Tọa đàm trao đổi chia sẻ kinh nghiệm về NNHC, tuần hoàn, chuỗi giá trị. Đây là cơ duyên của địa phương và là cơ hội để lãnh đạo xã, thôn, các hợp tác xã và các hộ sản xuất được tiếp xúc với một Tập đoàn hàng đầu về nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn. Đặc biệt, chúng ta được đón tiếp, được nghe trực tiếp ông Nguyễn Hồng Lam trao đổi, chia sẻ. Đây là cơ hội rất hiếm với chúng ta.

Phát biểu với hội thảo hôm nay, tôi không phát biểu theo kiểu chào mừng thông thường, mà tôi muốn chia sẻ, nói lên những cảm nhận của mình vào Tập đoàn, đặc biệt là với ông Nguyễn Hồng Lam – là người kiến tạo và là linh hồn trong những định hướng phát triển mang tính chiến lược của Tập đoàn với NNHC, tuần hoàn, tôi xem đây là một thông điệp của lãnh đạo xã gửi đến bà con và Tập đoàn.

Ngày 27/3/2026, tôi tham dự đoàn công tác của UBND xã đến tham quan một số mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn và làm việc với đại diện Tập đoàn tại Huế.

Chúng tôi đến thăm mô hình sinh thái 4F tại Phong Thu, với mô hình trình diễn hoàn chỉnh về NNHC, tuần hoàn. Xem mô hình chăn nuôi lợn theo hình thức liên kết hộ gia đình ở Hương Trà và thăm ruộng lúa hữu cơ ở Đan Điền.

Ấn tượng ban đầu đối với tôi là khi bước vào các khu chăn nuôi gần như không có mùi hôi của phân, chất thải. Mặc dù chuồng lợn, chuồng bò, chuồng gà không có hệ thống xả thải, không dùng nước xịt rửa, không dùng hầm bioga, chỉ dùng lớp đệm lót sinh học bằng vỏ trấu. Ở đó còn có một cái hồ nhân tạo khoảng 150m2, rất cạn để nuôi vịt, ngan nhưng cũng chẳng thấy mùi tanh hôi như các hồ nuôi vịt thông thường.

Đó là cái đầu tiên đập vào suy nghĩ của tôi. Chăn nuôi, nhất là nuôi lợn theo hình thức nông hộ, hay trang trại, việc bức xúc nhất là mùi hôi, là môi trường. Tôi thầm nghĩ, chăn nuôi hữu cơ sẽ là phương án để giải bài toán này.

Vậy thì tập đoàn Quế Lâm, những cán bộ của tập đoàn và ông Nguyễn Hồng Lam làm NNHC, tuần hoàn như thế nào? Dưới đây là những chia sẻ từ cảm nhận của tôi về điều này.

Điều đầu tiên tôi muốn nói là về những cán bộ của Tập đoàn hôm ấy. Hướng dẫn và trực tiếp làm việc với chúng tôi, đa phần là những người lớn tuổi. Nhưng tất cả đều nhiệt tình, thân thiện, cởi mở. Qua chuyện trò, tôi biết nhiều người trong đó vốn là cán bộ, công chức của Nhà nước đã nghỉ hưu, sau khi nghỉ hưu họ đến với Tập đoàn như một sự đam mê để góp phần truyền bá và phát triển nông nghiệp hữu cơ. Các anh cho biết, vào làm với Tập đoàn không phải hỏi là lương bao nhiêu, mà hiệu quả như thế nào.

Trong câu chuyện của mình tôi thấy các anh rất kính trọng và nể phục không chỉ khả năng làm việc mà còn là cách đối xử của ông Nguyễn Hồng Lam – chủ tịch Tập đoàn. Các anh nói với tôi ông rất nguyên tắc, nhưng tình cảm và rất rạch ròi, không bao giờ nợ lương và không nợ ai cái gì, ông rất quyết liệt, đã nói là làm. Tôi bắt đầu tò mò hơn.

Vâng, tôi không thể không nói về những cảm nhận của mình với ông Nguyễn Hồng Lam và Tập đoàn Quế Lâm với NNHC, tuần hoàn.

Đó là lần đầu tôi gặp ông. Sau khi được xem phóng sự Hành trình của người gieo hạt lành, đó cũng là hành trình mang NNHC, tuần hoàn đến với người nông dân, cũng chính là hành phát triển của tập đoàn, hành trình trả ơn cho đất…. Hành trình đó mang triết lý sâu xa mà gần gũi, là trả lại cho đất, cho tự nhiên những gì chính nó thuộc về. Tôi thật sự xúc động và ngưỡng mộ, một người đã ở gần ngưỡng tuổi 80, nhưng vẫn không thôi khát vọng, hăng hái và xung phong vì một nền nông nghiệp hữu cơ, vì sức khỏe cộng đồng và vẫn đau đáu với khát vọng đưa NNHC, tuần hoàn về với nông dân, đào tạo người nông dân làm NNHC.

Tại buổi làm việc ông tặng tôi cuốn tự truyện Tôi, dòng sông và những cánh đồng. Đọc xong 2 tập cuốn tự truyện tôi càng ấn tượng, cảm phục ông hơn và có một niềm tin sâu sắc về khát vọng, về triết lý mà ông gửi gắm khi dấn thân với nền nông nghiệp Hữu cơ.

Những câu chuyển về về gia đình, về một người có thể nói là lăn lộn cả tuổi thơ để lớn lên trên cánh đồng Ngụ Quế và dòng sông Ngàn Mọ ở Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh – quê hương ông, để cắt cỏ, chăn trâu, cày bừa, trồng lúa, mót khoai, bắt cá… Rồi câu chuyện khi ông đi dạy học, đi bộ đội, làm người lính lái xe, làm người cán bộ cấp phòng ở huyện Quảng Trạch, những câu chuyện tại đội làm vôi, đội xây dựng, việc ôm heo, chở bò ra Hà Nội bán… và nhất là sự “liều mạng” dấn thân nhận chuyển giao và làm phân bón vi sinh từ GS Phạm Văn Hữu để xây dựng nên Công ty Sông Gianh – với sản phẩm phân bón Sông Gianh nổi tiếng và kỳ tích đưa Công ty trở thành AHLĐ thời kỳ đổi mới.

Qua tất cả toát lên một con người cần cù, siêng năng, can trường, linh hoạt, táo bạo, dám nghĩ, dám làm, đầy nhiệt huyết và sáng tạo. Ở bất cứ đâu, ở hoàn cảnh nào cũng không chịu đầu hàng, buông xuôi. Ông cũng là người “thắp lửa, giữ lửa và truyền lửa” cho những nào ông làm việc. Với NNHC, tuần hoàn ông không chỉ là người khởi xướng, ông còn là sứ giả trực tiếp truyền bá và thực hiện, chưa một ngày ngơi nghỉ.

Những câu chuyện tưởng như là bình thường ấy lại chứa đựng rất nhiều tâm can, mang nhiều triết lý hiện sinh. Những triết lý hay tâm nguyện của ông tuy gần mà xa, tuy thấy dễ mà khó, không phải ai cũng làm được. Làm NNHC nói thì dễ nhưng để để đi đến cùng và thành công với NNHC như ông là không dễ. Vì vậy, người làm NHHC cơ phải được học, được đào tạo, được trải nghiệm và quan trọng hơn là phải tự mình thấy được, nhận thức được giá trị của nó. Tại buổi làm việc với chúng tại Huế hôm đó, ông cũng thẳng thắn: nếu chỉ để kiếm tiền ông đã không bày ra chuyện hợp tác với nông dân, đào tạo nông dân như thế này. Mục đích của NNHC cao cả hơn thế nhiều.

Với người nông dân, Tập đoàn luôn xem họ là đối tác, là người đồng hành. Tập đoàn không mua ruộng để tự làm nông nghiệp hữu cơ, tự bán sản phẩm hữu cơ để sinh lời, họ không đẩy người dân ra khỏi mảnh ruộng của mình, họ muốn chính người dân làm điều đó, cùng tiêu thụ và hưởng thụ sản phẩm đó, cùng làm giàu với người dân. Người dân phải thật sự tin, thật sự hiểu mới làm được nông nghiệp hữu cơ, khi không còn cảnh “nuôi lợn 2 chuồng, trồng rau 2 luống” – khi không còn sự phân biệt cái để ăn, cái để bán, khi niềm tin biến thành đạo đức sản xuất, kinh doanh thì NNHC, tuần hoàn, chuỗi giá trị mới bền vững, sự liên kết giữ người dân và doanh nghiệp mới vững chắc.

Với triết lý đi chậm nhưng chắc chắn: “muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa phải đi cùng nhau” đó là chiến lược của Tập đoàn, là điều mà ông Nguyễn Hồng Lam và Tập đoàn hướng đến. Đạo đức kinh doanh, đạo đức ứng xử trở thành văn hoá của tập đoàn. Đến với nông nghiệp hữu cơ là đến với sự hướng thiện, trở về, là làm nông nghiệp sạch, nông nghiệp tử tế, là việc trả lại cho đất cho môi trường sự trong lành và cuối cùng là mang lại cho con người, cho tiêu dùng sức khoẻ, không phải mang lấy bệnh tật vì thực phẩm bẩn.

Tại buổi làm việc hôm ấy, ông cũng thẳng thắn rằng với những địa phương ký kết làm nông nghiệp hữu cơ với tập đoàn, phải cần có có cấp uỷ, chính quyền, mặt trận, đoàn thể tham gia. Không vì gì cả mà phải đồng lòng, đừng để chính quyền làm nhưng Đảng không chỉ đạo, mặt trận không vận động. Đừng để trống đánh xuôi kèn thổi ngược. Với người dân đăng ký làm nông nghiệp hữu cơ phải được tập đoàn tập huấn, đào tạo, Tập đoàn sẽ hỗ trợ mọi chi phí giảng dạy, ăn ở. Bởi, ngoài trang bị kỹ năng, kiến thức, còn trang bị cả đạo đức, văn hoá và cả… tâm linh. Như ông nói tại buổi làm việc hôm ấy, vì sao ông bà ta ngày trước làm cái chuồng gà, chuồng lợn, thả giống phải coi ngày. Nói thật là chúng tôi còn tổ chức lễ đầy tháng cho lợn nữa kìa. Đó là tâm linh đấy, không đùa đâu, ai làm rồi mới biết.

Vâng, khi đọc cuốn tự truyện của ông tôi càng hiểu thêm điều đó, bởi vì, triết lý phát triển của Tập đoàn không chỉ là các không gian phía trước, phía sau, bên phải, bên trái, bên dưới, bên trên mà còn có một không gian tâm linh. Đó chính là các mối quan hệ đan xen cần có cho sự phát triển và đó còn là nguyên tắc sống, hành động của Tập đoàn. Làm kinh tế, nhưng lợi ích không phải là tất cả, cái quan trọng là sức khoẻ, môi trường, là trách nhiệm cộng đồng, để khi ta bán mớ rau, hạt lúa, con cá, con gà, con lợn… do chính ta làm ra ta thấy thanh thản vì tin rằng đó sản phẩm tốt, sạch, chứ không băn khoăn hay dằn vặt vì ta biết nó nhiễm thuốc hay hóa chất có hại.

Biết quan tâm mình và biết quan tâm người khác, ta có miếng ăn mong người khác cũng có, ta muốn sức khoẻ, mong mọi người cùng sức khỏe. Khi ta quan tâm đến nhau, làm một việc thiện, thì bằng cách này hay cách khác, lúc này hay lúc khác, chính mình hay người thân ta sẽ nhận được sự giúp đỡ tương ứng. Việc tốt khi cho đi thì không bao giờ mất đi. Đó chính là không gian văn hoá, ứng xử như một hệ sinh thái của Tập đoàn, hướng đến NNHC không ngoài hệ sinh thái ấy – những điều tôi cảm nhận được khi tiếp xúc với cán bộ của Tập đoàn và khi đọc cuốn tự truyện của ông. Và với người nông dân khi ký kết làm NNHC với tập đoàn thì chính họ phải trở thành một phần, một tế bào của hệ sinh thái đó.

Nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, chuỗi giá trị, đó chính là hướng đi bền vững cho nông nghiệp, vừa đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn dịch bệnh, đưa lại nguồn thực phẩm sạch cho người tiêu dùng nhưng vẫn đảm bảo nâng cao hiệu quả sản xuất. Doanh nghiệp không chỉ hỗ trợ kiến thức, cung cấp giống, thức ăn, phân bón mà còn đảm bảo bao tiêu sản phẩm. Giá sản phẩm sẽ được hợp đồng ngay từ đâu, sẽ không chuyện được mùa mất giá, lợi nhuận người nông dân luôn đảm bảo. Tất nhiên, người nông dân phải cam kết sản xuất, tiêu thụ theo yêu cầu của doanh nghiệp. Được biết, Quế Lâm ngoài những cán bộ có kinh nghiệp, họ còn có hội đồng khoa học uy tín, những sản phẩm mới đều được nghiên cứu công phu.

Như thông tin của Tập đoàn là trong các đợt dịch bệnh lớn xảy ra trên đàn gia súc, gia cầm, nhất tai xanh, tả lợn Châu Phi thì các hộ chăn nuôi theo phương pháp hữu cơ, tuần hoàn của Tập đoàn chưa xảy ra dịch bệnh.

Hiện nay, tập đoàn Quế Lâm có hệ thống nhà máy sản xuất, cung ứng cho nền nông nghiệp hữu cơ trải dài trên mọi miền đất nước. Quế Lâm cũng đã ký kết với rất nhiều địa phương từ xã đến tỉnh và đã có hàng ngàn hộ dân đăng ký và đã thực hiện chăn nuôi, trồng trọt theo phương pháp hữu cơ, tuần hoàn, chuỗi giá trị với Tập đoàn. Có thể nói, cho đến nay, Quế Lâm là doanh nghiệp duy nhất ký kết trực tiếp với người nông dân để thực hiện từ đào tạo, cung ứng, tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Trong liên kết 4 nhà (Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà nông) mà Đảng và Nhà nước ta chủ trương, thì Quế Lâm nói chung và ông Nguyễn Hồng Lam nói riêng không chỉ đóng vai trò tiên phong, mà đã là một địa chỉ tin cậy, một thương hiệu hàng đầu.

“Quế Lâm đã xây dựng nên thương hiệu của mình từ sự cống hiến với NNHC, với nông dân bằng niềm tin. Ông Nguyễn Hồng Lam cũng đã tạo nên thương hiệu của mình tự sự tận hiến với NHHC, nông dân, đất nước bằng cá tính, đạo đức và tâm thiện” – như dòng cảm nghĩ (nhưng không phải là cảm tính) trong ngày đầu gặp gỡ tôi đã viết vào cuốn sổ nhật ký khi làm việc với Tập đoàn tại Huế.

Hôm nay, được đón ông và các cán bộ của Tập đoàn đến đây là một sự hữu duyên. Lẽ ra xã phải đi tìm doanh nghiệp, nhưng cơ duyên doanh nghiệp đã tìm đến Cồn Tiên, xã đã ký kết hợp tác với Tập đoàn. Đọc cuốn tự truyện tôi cũng nhận ra rằng, ông Nguyễn Hồng Lam không chỉ giỏi kinh doanh, mà còn am hiểu và rất tôn trọng lịch sử, văn hoá. Những nơi ông từng ở, từng làm việc, những địa phương nơi tập đoàn đầu tư, xây dựng nhà máy đều là những mảnh đất không chỉ thuận lợi về kinh doanh mà còn thấm đẫm văn hoá và lịch sử. Có lẽ vậy, nên cơ duyên đã đưa ông đến với Cồn Tiên – một mảnh đất chứa đựng nhiều tầng văn hoá và lịch sử.

Mong muốn và tin tưởng rằng, sự hợp tác giữa Tập đoàn và xã Cồn Tiên sẽ ngày càng phát triển, ngày càng gắn bó, để cùng nhau hướng thiện, cùng nhau lan toả về những giá trị tốt đẹp của NNHC, Tuần hoàn, chuỗi giá trị. Trong thời gian này, tôi biết có nhiều địa phương tìm đến tập đoàn, nhưng tôi nghĩ rằng với mảnh đất Cồn Tiên và Tập đoàn sẻ để lại những dấu ấn riêng.

Cồn Tiên, Quế Lâm duyên hội ngộ.

Hữu cơ, tuần hoàn vững tương lai.

Ông Nguyễn Thành Tỵ – Bí thư Đảng ủy xã Cồn Tiên